Quy định MMPA cho thủy sản Việt Nam xuất Mỹ: Giải thích chi tiết và hướng dẫn thực tế
Từ ngày 1/1/2026, Hoa Kỳ chính thức áp dụng quy định MMPA liên quan đến Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (Marine Mammal Protection Act – MMPA) đối với thủy sản nhập khẩu. Đây là một rào cản kỹ thuật đáng kể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường Mỹ, trong đó nhiều mặt hàng chủ lực có nguy cơ bị cấm hoặc bị ràng buộc chặt chẽ hơn trong thủ tục thông quan.
Mục Lục
Quy định MMPA là gì và mục tiêu của quy định này
MMPA (Marine Mammal Protection Act) là đạo luật của Hoa Kỳ nhằm:
- Bảo vệ động vật có vú biển như cá voi, cá heo, hải cẩu, và các loài sinh vật tương tự
- Giảm thiểu nguy cơ bị bắt vô tình (bycatch) và tổn hại trong quá trình đánh bắt thủy sản
- Áp đặt yêu cầu đối với quốc gia xuất khẩu để đảm bảo phương thức khai thác, chế biến không gây hại tới các loài này
Đạo luật này được thực thi đối với hàng nhập khẩu theo quy định về MMPA Import Provisions, và nếu quốc gia xuất khẩu không đáp ứng tiêu chuẩn, các sản phẩm thủy sản có thể bị cấm nhập khẩu vào Mỹ.
Tình trạng Việt Nam theo quy định MMPA tính đến 2026
Theo thông báo của NOAA (Cơ quan Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ):
Việt Nam được xếp vào nhóm được công nhận tương đương một phần (partial equivalence) trong đánh giá MMPA.
Điều đó có nghĩa rằng một số nghề đánh bắt và sản phẩm thủy sản của Việt Nam không được công nhận là tuân thủ tiêu chuẩn quy định MMPA, và có thể bị cấm nhập khẩu vào Mỹ nếu không đáp ứng yêu cầu bổ sung.
Cụ thể, có 12 nhóm thủy sản và mã nghề cá bị Mỹ từ chối công nhận tương đương, trong đó gồm các mặt hàng như:
- Cá ngừ (bigeye, yellowfin, striped, bluefin)
- Cá kiếm
- Cá thu, cá đối
- Cá mú (grouper)
- Mực, ghẹ và một số nhuyễn thể khác
Những sản phẩm này nếu khai thác bằng các phương pháp đánh bắt như lưới rê, lưới kéo, lưới vây… sẽ bị cấm xuất khẩu sang Mỹ kể từ 1/1/2026 nếu không có chứng nhận phù hợp.
Chứng nhận bắt buộc – Certificate of Admissibility (COA)
Một trong những điểm quan trọng nhất của quy định MMPA là yêu cầu chứng nhận nhập khẩu (Certificate of Admissibility – COA).
COA là gì?
COA là Giấy chứng nhận khả năng chấp nhận, do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cung cấp, xác nhận rằng:
Lô hàng không thuộc nhóm bị cấm theo MMPA
Hoặc sản phẩm được khai thác, chế biến theo điều kiện cho phép để không gây tổn hại tới động vật có vú biển
Tại sao COA quan trọng?
Kể từ 2026, mọi lô hàng thủy sản nhập khẩu vào Mỹ nếu thiếu COA sẽ bị từ chối thông quan tại cảng Hoa Kỳ.
Có thể bạn quan tâm: So sánh ASC – BAP – GlobalG.A.P trong nuôi tôm
Áp dụng theo mã HTS và COO
Việc xác định sản phẩm có cần COA hay không phụ thuộc vào:
- Mã HTS (Harmonized Tariff Schedule) của sản phẩm
- Quốc gia xuất xứ (COO)
Nếu HTS code của sản phẩm trùng hoặc gần với sản phẩm bị cấm, COA là bắt buộc để chứng minh lô hàng không thuộc diện bị cấm.
Ảnh hưởng đối với thủy sản Việt Nam
Rào cản xuất khẩu
Quy định MMPA đặt ra thách thức lớn cho ngành thủy sản Việt Nam vì:
Một số sản phẩm thủy sản truyền thống và giá trị cao (như tuna, squid, mackerel…) nằm trong danh sách cần COA hoặc có nguy cơ bị cấm nếu không đáp ứng tiêu chuẩn.
Điều này có thể ảnh hưởng tới hàng trăm triệu USD giá trị xuất khẩu mỗi năm nếu không giải quyết các yêu cầu kỹ thuật và quản lý.
Thay đổi yêu cầu thủ tục
Trước đây Mỹ thường kiểm tra sau khi hàng tới cảng; kể từ 2026, COA yêu cầu kiểm soát chặt chẽ từng lô hàng trước khi nhập cảnh, tăng áp lực về hồ sơ và thời gian xử lý.
Giải pháp và hướng đi cho doanh nghiệp Việt Nam
Để đáp ứng quy định MMPA, doanh nghiệp và cơ quan quản lý Việt Nam đang:
- Tăng cường quản lý nghề cá và phương pháp khai thác để giảm rủi ro ảnh hưởng tới động vật có vú biển.
- Áp dụng các hệ thống truy xuất nguồn gốc, kiểm soát môi trường đánh bắt để đạt tiêu chuẩn tương đương.
- Chuẩn bị hồ sơ COA chính xác, hợp pháp cho từng lô hàng trước khi xuất khẩu.
Quy định MMPA không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là rào cản thương mại lớn đối với thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ từ 2026. Việc hiểu đúng, chuẩn bị chứng nhận COA đúng quy định và cải thiện phương thức khai thác sẽ giúp doanh nghiệp duy trì thị trường trọng điểm này trong dài hạn.
