Cách Nuôi Cá Basa Hiệu Quả: Kỹ Thuật Từ A–Z Giúp Tăng Năng Suất Và Giảm Chi Phí

Cách nuôi cá basa đúng kỹ thuật sẽ giúp người nuôi đạt năng suất cao, cá lớn nhanh, ít bệnh và chất lượng thịt tốt. Cá basa (Pangasius bocourti) là loài cá da trơn nước ngọt có giá trị kinh tế cao, được xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế. Tại Việt Nam, cá basa chủ yếu được nuôi ở các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là An Giang, Đồng Tháp và Cần Thơ. Loài cá này có tốc độ sinh trưởng nhanh, phù hợp với điều kiện môi trường tự nhiên và mô hình nuôi công nghiệp.

Đặc điểm sinh học cá basa

• Tên khoa học: Pangasius bocourti
• Họ: Cá tra (Pangasiidae)
• Là loài cá da trơn, thân dài, da trơn không vảy, thịt trắng mềm, ít xương dăm.
• Sống ở tầng giữa và tầng đáy, ăn tạp, thiên về động vật.

Chuẩn bị ao nuôi cá basa

Cải tạo ao

• Diện tích ao nuôi cá basa: 1.000 – 5.000 m²; độ sâu nước: 2 – 3 m.
• Nạo vét bùn đáy, rắc vôi CaO (7–10 kg/100 m²) để diệt mầm bệnh, ổn định pH.
• Phơi ao 5–7 ngày, kiểm tra lại chất lượng nước trước khi cấp nước thả cá.

Hệ thống cấp – thoát nước

• Ao cần có hệ thống cấp, thoát riêng biệt.
• Sử dụng lưới lọc ở đầu ống nước để ngăn sinh vật gây hại và cá tạp xâm nhập.

Chọn giống và thả nuôi cá basa

Chọn giống

• Cá giống phải khỏe mạnh, không dị tật, màu sắc sáng, bơi nhanh.
• Kích thước cá khi thả: 10–15 cm, trọng lượng 30–50g/con.

Mật độ nuôi:

• Bán thâm canh: 20–30 con/m².
• Thâm canh: 40–50 con/m² (có hệ thống sục khí).

Tắm khử trùng trước khi thả

Tắm cá giống bằng nước muối 2–3% trong 5–10 phút để loại bỏ ký sinh trùng.

Kỹ thuật cho ăn cá basa

Loại thức ăn

• Dùng thức ăn công nghiệp chứa 24–28% đạm, phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
• Có thể bổ sung thức ăn tự chế như bột ngô, bã đậu, cám gạo, rau xanh (trong giai đoạn đầu).

Cách cho ăn

• Cho ăn 2 lần/ngày vào sáng sớm và chiều mát.
• Khẩu phần ăn bằng 3–5% trọng lượng cơ thể cá.
• Theo dõi sức ăn và điều chỉnh lượng thức ăn để tránh dư thừa.

Quản lý ao nuôi cá Basa

Các chỉ tiêu môi trường

Thông số Giá trị khuyến nghị khi quản lý ao nuôi cá basa

• pH 6.5 – 7.5
• Nhiệt độ 28 – 32°C
• DO (oxy) ≥ 4 mg/l
• NH₃, H₂S Càng thấp càng tốt
• Thay 10–20% nước ao/tuần.

Dùng chế phẩm sinh học để giảm khí độc và ổn định hệ vi sinh vật đáy ao.

Quản lý sức khỏe cá

Định kỳ bổ sung men tiêu hóa, vitamin C, tỏi, khoáng vi lượng vào thức ăn để tăng đề kháng.

Quan sát hoạt động cá hằng ngày: ăn uống, bơi lội, màu da, phân cá.

Phòng và trị bệnh ở cá basa

Một số bệnh thường gặp:

• Xuất huyết: cá đỏ mình, bỏ ăn, chết rải rác.
• Viêm ruột: bụng trướng, phân trắng.
• Thối vây thối đuôi ở cá basa: vây rách, đuôi cụt, bơi yếu.
• Nấm thủy mi, ký sinh trùng mang, da.

Cách phòng bệnh:

• Cải tạo ao kỹ, dùng giống sạch bệnh.
• Giảm mật độ, không để cá stress.
• Sát trùng ao, kiểm tra định kỳ môi trường nước.
• Khi có dấu hiệu bệnh: cách ly, xử lý bằng KMnO₄, thuốc tím, xanh methylen hoặc thuốc thú y thủy sản theo hướng dẫn.

Thu hoạch cá basa

• Sau 6–8 tháng nuôi cá basa, cá đạt trọng lượng 1–1,2 kg/con.
• Ngừng cho cá ăn trước thu hoạch 1–2 ngày để làm sạch ruột.
• Dùng lưới kéo hoặc rút nước để thu cá, tránh gây trầy xước làm giảm chất lượng thịt.

Nuôi cá basa là mô hình mang lại hiệu quả cao nếu được áp dụng đúng kỹ thuật từ khâu cải tạo ao, chọn giống, cho ăn, đến quản lý môi trường và phòng bệnh. Đặc biệt, việc tuân thủ vệ sinh ao nuôi và dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp cá phát triển nhanh, chất lượng thịt tốt và đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Đây là hướng phát triển bền vững cho nông hộ và doanh nghiệp nuôi thủy sản ở Việt Nam.