FCR tôm thẻ cao do đâu? Vấn đề âm thầm “ăn mòn” lợi nhuận

FCR tôm thẻ cao là nỗi lo chung của rất nhiều người nuôi, đặc biệt trong bối cảnh chi phí thức ăn ngày càng tăng. Nhiều ao nuôi nhìn bề ngoài tôm vẫn sống, vẫn lớn nhưng khi thu hoạch lại phát hiện FCR vượt mức cho phép, khiến lợi nhuận giảm mạnh, thậm chí hòa vốn hoặc lỗ.

Trên thực tế, FCR tôm thẻ cao không phải do một nguyên nhân đơn lẻ mà thường xuất phát từ chuỗi sai lầm trong quản lý ao nuôi, thức ăn và môi trường. Đáng chú ý là nhiều sai lầm lặp đi lặp lại ở rất nhiều trại nuôi nhưng lại ít được nhận ra. Dưới đây là 7 sai lầm phổ biến khiến FCR tôm thẻ tăng cao mà người nuôi cần đặc biệt lưu ý.

FCR tôm thẻ cao do đâu? 7 sai lầm người nuôi hay mắc

1. Cho ăn theo cảm tính, không dựa vào sàng ăn

Sai lầm phổ biến nhất khiến FCR tôm thẻ cao là cho ăn theo kinh nghiệm hoặc “ước chừng”, không kiểm tra sàng ăn thường xuyên. Việc cho ăn dư thừa làm:

• Thức ăn lắng đáy, không được tôm sử dụng
• Gia tăng chất hữu cơ trong ao
• Tạo điều kiện phát sinh khí độc

Hệ quả là lượng thức ăn tiêu tốn nhiều nhưng tăng trọng của tôm không tương xứng.

2. Không điều chỉnh lượng ăn theo thời tiết và môi trường

Nhiều người nuôi giữ nguyên khẩu phần ăn dù ao vừa mưa lớn, nắng gắt kéo dài hoặc oxy biến động. Trong khi đó, khi môi trường thay đổi, tôm thường:

• Giảm khả năng bắt mồi
• Tiêu hóa kém
• Hấp thu dinh dưỡng thấp

Cho ăn không phù hợp thời điểm là nguyên nhân âm thầm làm FCR tôm thẻ tăng cao mà người nuôi khó nhận ra ngay.

3. Quản lý oxy kém, tôm ăn nhưng không hấp thu hết

Thiếu oxy hòa tan, đặc biệt vào ban đêm và sáng sớm, khiến quá trình trao đổi chất của tôm bị ảnh hưởng. Tôm trong điều kiện oxy thấp:

• Vẫn ăn nhưng tiêu hóa kém
• Chuyển hóa dinh dưỡng không hiệu quả
• Tăng trưởng chậm

Khi đó, lượng thức ăn tiêu thụ tăng nhưng trọng lượng tôm không tăng tương ứng, dẫn đến FCR cao.

4. Đáy ao dơ, khí độc ảnh hưởng khả năng tiêu hóa

Ao nuôi nhiều bùn, thức ăn dư và xác tảo chết là môi trường lý tưởng cho khí độc NH₃, NO₂, H₂S phát sinh. Khí độc không chỉ gây stress mà còn làm tổn thương:

• Mang
• Gan tụy
• Đường ruột

Tôm bị ảnh hưởng khí độc thường ăn yếu, hấp thu kém, kéo theo FCR tôm thẻ cao dù lượng thức ăn không giảm.

5. Gan tụy và đường ruột suy yếu

Gan tụy đóng vai trò quyết định trong tiêu hóa và hấp thu thức ăn. Khi gan tụy suy yếu do:

• Stress môi trường
• Vi khuẩn có hại
• Thiếu khoáng, vitamin

thì hiệu quả sử dụng thức ăn giảm rõ rệt. Đây là nguyên nhân sâu xa khiến nhiều ao nuôi FCR cao kéo dài mà không tìm ra nguyên do cụ thể.

6. Thức ăn không phù hợp giai đoạn nuôi

Sử dụng thức ăn không đúng cỡ viên, không phù hợp giai đoạn phát triển của tôm cũng là sai lầm thường gặp. Viên thức ăn quá lớn hoặc quá nhỏ đều khiến:

• Tôm ăn không hết
• Dễ thất thoát thức ăn
• Tăng lượng thức ăn dư trong ao

Điều này trực tiếp làm FCR tôm thẻ tăng cao và gây xấu môi trường nước.

Xem thêm: Khi nào nên đổi thức ăn cho tôm thẻ để tối ưu tăng trưởng và FCR

7. Ít theo dõi, không đánh giá lại FCR định kỳ

Nhiều người nuôi chỉ tính FCR khi thu hoạch, trong khi không theo dõi định kỳ trong suốt vụ nuôi. Việc không kiểm soát FCR theo từng giai đoạn khiến:

• Sai lầm kéo dài
• Không kịp điều chỉnh lượng ăn
• Chi phí thức ăn tăng nhanh

Đến khi phát hiện FCR cao thì đã quá muộn để can thiệp hiệu quả.

Cách hạn chế FCR tôm thẻ cao

Để kiểm soát tốt FCR, người nuôi cần:

• Cho ăn dựa trên sàng ăn và sức ăn thực tế
• Điều chỉnh lượng ăn theo thời tiết, môi trường
• Duy trì oxy hòa tan ổn định
• Quản lý đáy ao và khí độc hiệu quả
• Hỗ trợ gan tụy, đường ruột định kỳ
• Theo dõi và đánh giá FCR theo từng giai đoạn nuôi

FCR tôm thẻ cao không phải do một yếu tố đơn lẻ mà thường xuất phát từ nhiều sai lầm nhỏ tích tụ trong quá trình nuôi. Nhận diện sớm và khắc phục đúng 7 sai lầm phổ biến trên sẽ giúp người nuôi giảm chi phí thức ăn, cải thiện hiệu quả tăng trưởng và nâng cao lợi nhuận bền vững cho mỗi vụ nuôi.